Wykaz sołectw i ich krótki opis.
W skład gminy wchodzi 11 sołectw, 17 wsi:
Bartne - duża wieś u południowego podnóża Kornutów, w znacznej części zamieszkała przez Łemków. Bartne powstało prawdopodobnie w XVI w., nazwa pochodzi od słowa barć. Pierwszy zapis o wsi pochodzi z 1629r., w 1650r. wieś otrzymała potwierdzenie lokacji, podpisane podobno przez króla Jana Kazimierza. Dokument ten był przechowywany w plebanii do 1934r. Bartne było wsią królewską starostwa bieckiego, w 1789r. kupił je od władz austriackich ostatni starosta, Wilhelm Siemiński.
Wieś najbardziej słynęła z kamieniarstwa. Z tutejszych zakładów kamieniarskich pochodziła większość rzeźb przydrożnych i cmentarnych znajdujących się w Bartnem i okolicznych wioskach. Materiał na rzeźby pozyskiwano z piaskowców wydobywanych na stokach Magurycza Wielkiego. Oprócz rzeźb wyrabiano także żarna i kamienie młyńskie.
Obecnie prawie wszyscy mieszkańcy Bartnego to Łemkowie. Od 1986 do 1990 roku w Bartnem odbywała się „Łemkowska Watra” - festiwal kultury łemkowskiej.
Bodaki – wieś malowniczo położona na zakręcie doliny potoku Bartnianka poniżej Bartnego, łącznie z przysiółkami Przegonina i Pstrążne ok.45 domów i 170 mieszkańców, w większości Łemków. Położona na wysokości 470 m n.p.m. otoczona stokami Kornut, Męcińską Górą (679 m), Dziamerą (756 m), Ostrą Górą (759 m) i Holą(660m) Historycznie Bodaki były przysiółkiem Przegoniny, obecnie jest odwrotnie (nazwa wsi obowiązywała do 1947r.) Historia dzisiejszej wsi jest historia wsi Przegonina. Nazwa PRZEGONINA, wywodzi się od staropolskiej nazwy herbu „PRZEGONINA”. Wzmiankowana po raz pierwszy w 1581r, jako wieś królewska starostwa bieckiego. Miała wtedy sołectwo i dwa półdworzyszcza wołoskie.
Przed II wojną światową w całej Przegoninie było 120 gospodarstw.
Przegonina, podobnie jak sąsiednie Bartne, była ośrodkiem kamieniarstwa.
Piaskowiec wydobywany na stoku Kornutów wykorzystywano głównie jako kamień budowlany. Wytwarzano także kamienne blaty stołowe i płyty chodnikowe dla Gorlic.
Krzywa - wieś w dolinie potoku Zawoja. Założona w 1564r. przez Szczepana Milicza z Pętnej na wniosek starosty Bieckiego Mikołaja Ligęzy. W XVIIw. wieś królewska wówczas w powiecie bieckim. W 1629 roku posiadała dwa gospodarstwa wołoskie i młyn. W 1890 roku mieszkało we wsi 227 grekokatolików. Podczas I wojny światowej wioska została poważnie zniszczona, m.in. spalono cerkiew. W skład sołectwa obecnie wchodzi miejscowość Jasionka wieś w rozległej dolinie z osiedlem mieszkaniowym dawnych pracowników PGR. Miejscowość Czarne Dawna Wieś łemkowska lokowana prawdopodobnie w 1569r. jako wieś królewska. W XVIIIw. Czarne stało się siedzibą greckokatolickiej parafii obejmującej także Nieznajoma i Lipną. Po drugiej wojnie światowej zdecydowana część mieszkańców wyjechała do ZSRR. Pozostałych wysiedlono w ramach akcji „Wisła”. Obecnie we wsi prowadzony jest wypas owiec funkcjonują bacówki przez wieś prowadzi zielony szlak turystyczny Nadleśnictwa Gorlice. Długie Dawna wieś obecnie teren wypasowy Wieś została założona w XVIIw. W 1945r. Większość mieszkańców wyjechała do ZSRR. Pozostał zadbany łemkowski cmentarz przydrożne krzyże i kapliczki oraz cmentarz z pierwszej wojny światowej nr 53 projektu Duśana Jurkowića.
Pierwsza wzmianka o Radocynie pochodzi z 1603r. Dzieje jej kształtowały się podobnie jak sąsiednich osad w okolicy.
W 1888r. liczyła 87 domów, w których mieszkało 486 mieszkańców głównie grekokatolików. Wieś zlokalizowana u źródeł Wisłoki na zboczach Dębiego Wierchu. Na terenie Radochny znajduje się cmentarz wojenny nr 43 z okresu I wojny światowej.
Nieznajowa wieś lokowana na prawie wołoskim za sprawą przywileju króla Zygmunta I z 1546r. Założycielem był Steczko Olesko ze Świątkowej. W 1581r. wieś należała do Stadnickich i liczyła jedno gospodarstwo sołtysie oraz jedno kmiecie. W 1718r. decyzją króla Augusta II wróciła do starostwa bieckiego. Wieś jest zlokalizowana u ujścia potoku Zawoi do Wisłoki. Na terenie Nieznajowej zachowała się spora liczba starych krzyży przydrożnych i kapliczek. Jedna z nich stoi przy drodze do Wołowca i pochodzi z końca XIX w. Na terenie Nieznajowej zachowała się spora liczba starych krzyży przydrożnych i kapliczek. Obecnie stoi tutaj kilka domów głównie letniskowych. Jeden z nich użytkuje koło PTTK z Politechniki Warszawskiej w okresie wakacji akademickich możliwość noclegu.
Małastów - wieś zlokalizowana w dolinie potoku Małastówka otoczona Magurą Małastowską Kornutą, Ostrym Działem 664 m. npm. i Bursami 594 m. npm. Lokowana na prawie magdenburskim w 1440r. Od 1776r. stała się własnością Wilhelma Siemińskiego i należała do powiatu bieckiego. We wsi wznosi się dawna cerkiew greckokatolicka pw śś. Kosmy i Damiana (obecnie kościół rzym.-kat. p.w. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej) zbudowana w 1805 roku w stylu józefińskim. Wewnątrz zachowane fragmenty ikonostasu oraz trzy ołtarze barokowo - klasycystyczne. Dwa dobrze zachowane cmentarze z pierwszej wojny światowej nr. 65 i 66. Przed wznoszącą się do góry drogą w prawo odchodzi żwirowana droga prowadząca do dolnej stacji wyciągu narciarskiego. Stok Magury Małastowskiej jest jednym z najdłuższych stoków narciarskich w południowo-wschodniej Polsce. Nartostrada ma długość 3050 m, sama trasa narciarska 1400 m, różnica wzniesień wynosi 260 m. Działający wyciąg Magura jest wyciągiem orczykowym o dwóch nitkach, przepustowość jednej nitki 550 osób/godz.
Sztuczne dośnieżanie znakomicie poprawia warunki na stoku a sztuczne oświetlenie wydłuża godziny otwarcia. Bufet, serwis, wypożyczalnia sprzętu, szkoła narciarska "Magura" Powyżej górnej stacji na zboczach Magury znajduje się schronisko PTTK. Przy wjeździe do Małastowa od strony Gorlic, po prawej stronie mniejsze wyciągi(Gucio, Toranaga, Toranaga II) o przepustowości 400 i 360 osób/godz. długość tras: 500 m i 550 m, jedna trasa jest sztucznie oświetlona. Obecnie w skład Małastowa wchodzi wieś Pętna lokowana na prawie wołoskim w 1557 roku przez starostę bieckiego St. Bonera. Od 1629 roku Pętna stanowiła dobra królewskie i wchodziła w skład powiatu bieckiego. Z historią Pętnej wiąże się ropa naftowa, wydobywana tu już w ubiegłym wieku. W 1916 roku wybudowano tutaj murowana cerkiew pod wezwaniem św. Paraskiewi. Obecnie użytkowana przez kościół rzymskokatolicki oraz greckokatolicki.
Męcina Mała - wieś położona w dolinie potoku Męcinka początkowo nazywanego Szpakówką na wysokości 360 m - 420 m n.p.m. Otoczona jest od północy Zagórzem (507 m) i Łysulą (551 m), od południa Wierszkiem (582 m). Wieś wyodrębniona się z Męciny Wielkiej w XVII w. wieś znana z istniały tu kopalnie ropy naftowej. Jednak na przełomie XIX i XX wieku tutejsze złoża uznano za wyczerpane.
Męcina Wielka - wieś położona w dolinie potoku Męcinka początkowo nazywanego Szpakówką na wysokości 380 m - 430 m n.p.m. Otoczna od północy stokami Krygowskiej Góry (485 m), od północnego zachodu stokami Łysuli (551 m).Od południa Horbem (596 m) i Męcińską Górą (679 m). Nazwa Męcina utrzymywał się do XVIII wieku tj. do czasu wyodrębnienia się z części wsi Męciny - Męcinki, obecnie Męciny Małej, którą dla odróżnienia jej od „małej" nazwano „wielką”. Do 1415 roku własność szlachecka. W 1415 roku nabywa ją miasto Biecz, którego własnością pozostaje do roku 1568. W XVI wieku została ponownie lokowana na prawie wołoskim i zasiedlona przez nowych osadników. W roku 1800 wioskę kupił Wincenty hr. Wielopolski. W następnie rodzina Skrzyńskich. Po krwawych walkach I wojny światowej pozostały dwa cmentarze wojskowe 81 i 82. We wsi znajduje się drewniana cerkiew gr.-kat pw. śś. Kosmy i Damiana, wybudowana w 1807 roku. Wewnątrz dobrze zachowany ikonostas oraz dwa barokowe ołtarze z XIX.
Owczary - do 1949r. wieś nazywano Rychwałd co z niemieckiego oznacza bogaty las. Wieś zlokalizowana nad potokiem Siary. Otoczona od północy Oboczem (627 m) i Huszczą (580 m), od północnego wschodu g. Brusy (594 m), od południowego wschodu Ostrym Działem (676 m), od południa pasmem Magury Małastowskiej 813 m) i Wierchu (707 m) oraz od południowego zachodu Sołtysią Górą (598 m). W XV wieku złożono górną część wsi na prawie włoskim. Obecna nazwa wsi związana jest hodowlą owiec. Wśród zabytków warto wymienić drewnianą zachodniołemkowską cerkiew z 1653r. p.w. Opieki Matki Bożej. 300 m powyżej pięknej drewnianej cerkwi znajduje się cmentarz z I wojny światowej nr 70.
Cmentarz projektował Hans Mayr. Cmentarz jest usytuowany na wzgórzu pośród kilku startych łemkowskich nagrobków. Elementem centralnym cmentarza jest duży drewniany krzyż kryty metalowym ząbkowanym daszkiem. Tereny wsi obfitują w stare krzyże kamienne i żeliwne. Obecnie wieś rolnicza dział duże prywatne gospodarstwo rolne specjalizujące się w hodowli koni i owiec.
Ropica Górna - wieś położona nad rzeką Sękówką. Od północnego wschodu otoczona góra Piwane (550 m), a od południowego zachodu góra Brusy (594 m) i Huszcza(581 m). Założona prawdopodobnie w XIV w. Nazwa wsi wywodzi się od nazwy rzeczki Ropica (dziś Sękówka) będącej prawostronnym dopływem Ropy. Wieś królewska, należąca administracyjnie do Powiatu Bieckiego później będąca własnością Wilchelma Siemińskiego i jego rodziny. Wiek XVI przyniósł zmiany organizacyjne we wsi mająca związek z osadzeniem w niej ludności włosko – ruskiej. Z historią Ropicy Górnej wiąże się ropa naftowa, wydobywana tu już w XIX w. Odkrycie złoży 1860r., zapoczątkowało powstawanie kopalni, „Barbara”, „Apolówka”, „Dobra Nadzieja”, „Dobra Wola” i in. W 1873r. produkty z tutejszej kopalni zaprezentowano na Wystawie Powszechnej w Wiedniu.
Dragaszów - niegdyś odrębna wieś położona nad potokami Bartnianka należąca do Stadnickich. W XVIII własność Wilhelma Siemińskiego z czasem traktowana jako przysiółek Ropicy Ruskiej (dziś Ropicy Górnej), We wsi cerkiew grekokatolicka pw. św. Michała Archanioła zbudowana XIX wieku. zachodniołemkowska cerkiew pełni obecnie rolę filialnego kościoła rzymsko-katolickiego. Wśród cmentarzy z I wojny światowej projektu Hansa Mayra 4 znajdują się Ropicy Górnej cmentarz nr 67, 68,77, 78.
Sękowa - wieś lokowana na prawie magdeburskim przez Kazimierza Wielkiego w 1363r. (założyciel: Nikl, syn Bukmera). Od północnego wschodu otoczona jest Huszczą (581 m) i Oboczem (627 m) a od południowego zachodu pagórkiem Zagórze (500 m). Miejscowość położona w dolinie rzeki Sękówka na wysokości 300-330 m n.p.m. Układ przestrzenny łanowo-leśny, z nawsiem w dolinie potoku Sękówka i prostopadłym do niego rozłogiem ról na stokach doliny 1520 zbudowany został kościół drewniany p.w. świętych Filipa i Jakuba, zachowany do dzisiaj. W 1885r. wzniesiony został murowany kościół p.w. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny, fundatorką tego obiektu sakralnego była ówczesna właścicielka dóbr ziemskich w Sękowej Józefa Szymonowiczowa. Pod koniec XIX w. na terenie Sękowej eksploatowano ropę naftową z 60 odwiertów (na stoku Obocza zachowane ślady starych urządzeń kopalnianych). Na stokach góry Zagórze (507 m) usytuowane są dwa cmentarze wojskowe (nr 79 i 80) z I wojny światowej, zaprojektowane przez Hansa Mayra. Przez wieś prowadzi niebieski szlak turystyczny z Gorlic do schroniska na Magurze Małastowskiej (813 m n.p.m.).
Siary - wieś położona w dolinie potoku Siary i Sękówki. Nad doliną wznoszą się góry: Obocz i Huszcza po Prawej, po lewej Bartnia Góra. Siary graniczą do wschodu z Sękową od zachodu z Bielanką i Ropicą Polską od południa z Owczarami, od północy z Gorlicami. założycielem miejscowości był Sobiesław Socha. Dokument dla Sobiesława Sochy na osadzenie wsi Siary został wydany w Bieczu w 1388 roku przez króla Władysława Jagiełę. Miejscowość znana przed wszystkim z występujących tu od bardzo dawna a eksploatowanych już w XVII wieku złoży ropy naftowej. Już w 1791r. na pograniczu Siar i Sękowej miejscowi chłopi Haluch, Bylina, Rybczyk dzierżawili eksploatowali studnie ropne zwane kopankami własności Józefa Wybranowskiego. W 1980 ks. Stanisław Staszic prawdopodobnie tutaj oglądał sposób wydobywania „skałoleju”, który przedstawił w 1814r. na rozprawie Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Oficjalnie złoże odkryte w 1852 r. przez księcia Stanisława Jabłonowskiego, który założył w „Pustym Lesie” w Siarach pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Złoże jest zaliczone do najstarszych w Polsce.
Wapienne - miejscowość położona w województwie Małopolskim, w powiecie gorlickim. Oddalona od Gorlic 12 km. Wapienne leży w dolinie potoku Wapienka. Nad doliną wznoszą się góry: Łysa Góra (Mały Ferdel), Ferdel, Męcińska Góra i Kamienna Góra. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Osada Wapienne została założona w 1546r. na prawie wołoskim Dokonano tego na podstawie przywileju nadanego przez Zygmunta Starego Mikołajowi z Męciny Wieś zamieszkiwana była przez Łemków, opuszczona po roku 1947 uległa zniszczeniu. W późniejszym okresie zasiedlona została ponownie w większości przez dawnych mieszkańców, którzy powrócili z ziem zachodnich.
Głównym zajęciem mieszkańców było pasterstwo, owce i woły wypasano na bezleśnym wówczas grzbietach górskich. Jednakże wieś najbardziej słynęła z kamieniarstwa. Miejscowi Łemkowie trudnili się kamieniarstwem i wyrabiali kamienie do żaren, krzyże i płyty posadzkowe. Obecnie we wsi mieszka kilka rodzin łemkowskich, nikt już jednak nie uprawia tradycyjnego rzemiosła. W XIX wieku Wapienne liczyło 460 mieszkańców wyznania greckokatolickiego. Już w XVIII w. istniał tu mały zakład kąpielowy, który uległ zniszczeniu w czasie I wojny światowej. W późniejszych latach powstał zakład zdrojowy, zniszczony w czasie działań II wojny światowej, ponownie odbudowany swą działalność rozpoczął dopiero w 1952 roku. Posiadał łazienki, pawilon hotelowy, budynek usługowy, basen, stołówka oraz domki dla letników. Początkowo działał jako ośrodek kolonijny i wypoczynkowy, obecnie jest to prywatny zakład uzdrowiskowy.
Do góry strony
Zdjęcia Uzdrowiska Wapienne:
|
